Mobbing – koszty dla pracodawcy

Ile pracodawcę może kosztować mobbing? Jakie są kwoty odszkodowań i zadośćuczynień zasądzane w Polsce dla ofiar mobbingu? Czyli o tym dlaczego warto mu przeciwdziałać.

W Internecie można znaleźć setki artykułów dotyczących mobbingu. Opisują one przesłanki mobbingu, przykłady bezprawnych zachowań, których wystąpienie może sygnalizować mobbing, cytują orzeczenia, wskazują podstawy prawne. Można jednak odnieść wrażenie, że artykuły traktujące o mobbingu pomijają praktyczne informacje dotyczące tego ile sądy w Polsce zasądzają pracownikowi w razie wygrania sprawy o zapłatę na skutek doznanego mobbingu. Informacje takie mogą okazać się nie tylko potrzebne pracownikowi, ale przede wszystkim pracodawcy. Dzięki takim informacjom może on oszacować ryzyko wynikające z braku podjęcia stosownych działań mających na celu przeciwdziałanie mobbingowi.

Co składa się na koszty pracodawcy?

Zgodnie z przepisem 943 Kodeksu pracy pracownik – ofiara mobbingu może domagać się od pracodawcy dwóch rodzajów niezależnych od siebie świadczeń pieniężnych, tj.: zadośćuczynienia za krzywdę, albo odszkodowania, jeżeli wskutek mobbingu pracownik rozwiązał umowę o pracę i jako przyczynę rozwiązania umowy o pracę wskazał w oświadczeniu o rozwiązaniu lub wypowiedzeniu umowy o pracę stosowanie wobec niego mobbingu. Pracownik natomiast nie będzie mógł dochodzić odszkodowania, o którym mowa w zdaniu powyżej jeśli to pracodawca pierwszy wypowiedział lub rozwiązał umowę o pracę. Zadośćuczynienia może natomiast domagać się pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia.

Odszkodowanie dochodzone na podstawie art. 943 Kodeksu pracy przysługuje nawet wtedy, gdy pracownik nie poniósł szkody majątkowej, z tym zastrzeżeniem, że w takich okolicznościach może on liczyć raczej na najniższe odszkodowanie, nie niższe jednak niż minimalne wynagrodzenie. Natomiast wyższego odszkodowania pracownik może dochodzić, gdy udowodni, że wskutek rozwiązania stosunku pracy poniósł większą szkodę majątkową. Jaką? Co wpływa na podwyższenie kwoty odszkodowania? Na pewno koszty leczenia – psychoterapia, koszty lekarstw, zmniejszone dochody na skutek przebywania na zwolnieniu lekarskim.

Odszkodowanie i zadośćuczynienie, czy to wszystko? Nie

Dodatkowo pracownik – ofiara mobbingu może rozwiązać stosunek pracy przez wypowiedzenie lub w trybie bez wypowiedzenia z winy pracodawcy na mocy art. 55 § 11 Kodeksu pracy z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę jego podstawowego obowiązku jakim właśnie jest przeciwdziałanie mobbingowi. Przysługuje mu wówczas od pracodawcy odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia jak za okres wypowiedzenia.

Dodatkowy kruczek – kumulacja roszczeń

Możliwa jest kumulacja roszczeń – łączne dochodzenie roszczeń z art. 943 Kodeksu pracy (odszkodowania lub zadośćuczynienia) oraz z art. 55 § 11 Kodeksu pracy.

Tyle przepisy. Co wskazuje praktyka?

Ukryte koszty pracodawcy generowane na skutek mobbingu

Dodatkowymi nieoczywistymi kosztami mobbingu są:

  • absencja chorobowa,
  • fluktuacja kadr,
  • konieczność szkolenia nowego personelu,
  • koszty rekrutacji,
  • brak dynamicznego rozwoju,
  • zmniejszenie efektywności pracy przez osobę mobbingowaną,
  • popełnienie błędów przez osobę mobbingowaną,
  • odszkodowania wypłacane ofiarom (coraz częściej dostrzegane przez firmy ubezpieczeniowe).

Co więcej – utrata renomy pracodawcy na rynku. Możliwa jest zmiana postrzegania marki pracodawcy przez wykwalifikowanych specjalistów, którzy potencjalnie mogliby rekrutować do tego zakładu pracy w przyszłości.

Kwoty zasądzane przez sądy

Ile przeciętnie zasądzają sądy w Polsce tytułem odszkodowania lub zadośćuczynienia za mobbing? W przeciętnie od 15 do 20 tys. zł.

Są jednak wyjątki.

W jednej ze spraw komentowanych ostatnimi czasy w prasie Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w 2013 r. sądził na rzecz bliskich ofiary mobbingu 360 tys. zadośćuczynienia. Mobbing w tej sprawie był na tyle drastyczny, że w styczniu 2010 r. jego ofiara popełniła samobójstwo. Była nauczycielką mobbingowaną przez dyrektorkę szkoły, w której uczyła. W 2013 r. sąd prawomocnie skazał tę dyrektorkę na dwa lata więzienia w zawieszeniu na pięć lat. Przez 13 lat kobieta zajmująca to stanowisko znęcała się psychicznie nad dziewięciorgiem nauczycieli, w tym nad ofiarą, która targnęła się na swoje życie. Zadośćuczynienie musi wypłacić gmina.

Natomiast w Rybniku szpital został zobowiązany prawomocnym wyrokiem do zapłaty kwoty 30 tys. zł za stosowanie mobbingu w stosunku do lekarza.

W 2013 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieście zasądził 38 tys. zł od pewnej instutucji kultury tytułem zadośćuczynienia za mobbing stosowany względem jednego z pracowników. Wyrok został utrzymany w mocy przez Sąd II instancji.

Wspomniane powyżej sprawy były jednak dość nagłaśniane w mediach, ale i drastyczne jeśli chodzi o ich przebieg.

Pracodawca nie zawsze wie jak ma przeciwdziałać mobbingowi, o tym na pewno będę jeszcze pisała.