Prawo pracy dla kobiet | Ustawa z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy

Prawo pracy dla kobiet | Ustawa z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy – ważne dla kobiet, ale i dla pracodawców i kadrowych!

Nowe przepisy wejdą w życie w dniu 3 sierpnia 2016 r.

W dniu 11 lipca br. Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację kodeksu pracy, która wejdzie w życie 3 sierpnia 2016 r. Nowelizacja ta bezpośrednio dotyczy warunków pracy kobiet. Nowelizacja zmieni dwa przepisy – art. 176 i art. 179 § 1 i 2 Kodeksu pracy.

Jaki jest cel nowelizacji?

Celem nowelizacji jest zapewnienie prawidłowej transpozycji do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy oraz dostosowanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 176 Kodeksu pracy do wymagań art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który brzmi „1. Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu”.

Obecnie nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Wykaz tych prac zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet.

Jak czytamy w notatce wartej na stronie Internetowej Prezydenta RP „w opinii Komisji Europejskiej, regulacja ta, odnosząc się do wszystkich kobiet, a nie tylko do kobiet w ciąży i karmiących piersią, stanowi przeszkodę w zapewnieniu równouprawnienia płci, szczególnie w zakresie dostępu do zatrudnienia (…) Ponadto, przepis zawierający upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia, zawarty w art. 176 Kodeksu pracy, jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż nie zawiera wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego”.

Jakie przepisy ulegną zmianie?

Od 25 lipca br. przepis art. 176 Kodeksu pracy będzie miał następujące brzmienie „Art. 176. § 1. Kobiety w ciąży i kobiety karmiące dziecko piersią nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, mogących mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią.

§ 2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wykaz prac, o których mowa w § 1, obejmujący prace:

  • związane z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, w tym ręcznym transportem ciężarów,
  • mogące mieć niekorzystny wpływ ze względu na sposób i warunki ich wykonywania, z uwzględnieniem rodzajów czynników występujących w środowisku pracy i poziomu ich występowania ‒ kierując się aktualną wiedzą na temat wpływu warunków wykonywania pracy i czynników występujących w środowisku pracy na zdrowie kobiet, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią.”

Nowe brzmienie art. 176 Kodeksu pracy zawęzi zakres podmiotowy tego przepisu wyłącznie do kobiet w ciąży i karmiących dziecko piersią. Kobiety te nie będą mogły wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, mogących mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie dziecka.

Artykuł 179 § 1 i 2 otrzymał natomiast następujące brzmienie: „§ 1. Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pracy wymienionej w przepisach wydanych na podstawie art. 176 § 2, wzbronionej takiej pracownicy bez względu na stopień narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a jeżeli jest to niemożliwe, zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.

§ 2. Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pozostałych pracach wymienionych w przepisach wydanych na podstawie art. 176 § 2 jest obowiązany dostosować warunki pracy do wymagań określonych w tych przepisach lub tak ograniczyć czas pracy, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy. Jeżeli dostosowanie warunków pracy na dotychczasowym stanowisku pracy lub skrócenie czasu pracy jest niemożliwe lub niecelowe, pracodawca jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a w razie braku takiej możliwości zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.

Przepis przejściowy – dotyczy również rozporządzenia z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet

Zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w art. 4 nowelizacji, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet zachowuje moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 176 § 2 Kodeksu pracy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, nie dłużej jednak niż przez 9 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy.

Nowelizacja jest niekonsekwentna

Nowelizacja nie zmieniła jednak brzmienia art. 104 § 1 pkt 6, który brzmi: „Regulamin pracy, określając prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników związane z porządkiem w zakładzie pracy, powinien ustalać w szczególności:” (…) „6) wykazy prac wzbronionych pracownikom młodocianym oraz kobietom”. Wykaz ten to nic innego jak wykaz oparty na rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 179 Kodeksu pracy. Skoro zmienia się art. 179 § 1 i 2 Kodeksu pracy i zawęża katalog osób do których wykaz ten ma zastosowanie, to również powinna zmienić się treść przepisu art. 104 § 1 pkt 6. Od teraz przepis ten będzie miał zastosowanie tylko do kobiet w ciąży i karmiących, a nie do wszystkich kobiet.

Pamiętaj o stosownych zmianach do wprowadzenia do regulaminu pracy

Gdy zmieni się wykaz pracy wzbronionych należy go również określić w regulaminie pracy – zgodnie z art. 104 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.