Wynagrodzenie członków zarządu – uchwała, umowa o pracę, czy kontrakt cywilnoprawny

Wynagrodzenie członków zarządu – na jakiej podstawie?

Istnieje kilka sposobów w oparciu, o które członek zarządu może otrzymać wynagrodzenie. Może to być uchwała odpowiedniego organu (wspólników lub rady nadzorczej), umowa o pracę lub umowa cywilnoprawna. Może również dojść do sytuacji w której członek zarządu będzie otrzymywał wynagrodzenie zarówno z tytułu uchwały jak i umowy (umowy o pracę, lub umowy cywilnoprawnej).

Zależnie od przyjętego modelu rozliczeń obowiązywały będą inne zasady w zakresie obciążeń publicznoprawnych, np. składek zus.

Tylko akt powołania (uchwała), lub akt powołania i równocześnie umowa

Możliwy jest model, w którym członka zarządu i daną spółkę łączy tylko akt powołania, czyli tzw. stosunek organizacyjny. Wówczas pomiędzy spółką a członkiem zarządu nie ma zawartej odrębnej umowy.  Możliwa jest również sytuacja, gdy równolegle członek zarządu uzyskuje wynagrodzenie na mocy odpowiedniej uchwały oraz umowy (umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej). Powołanie członka zarządu spółki kapitałowej przez właściwy organ oznacza jedynie powierzenie danej osobie funkcji członka zarządu, a wykonywanie czynności związanych z powołaniem na członka zarządu wynika bezpośrednio z ustawy Kodeks spółek handlowych i może być odpłatne lub nieodpłatne.

Potwierdza to aktualne orzecznictwo, zgodnie z którym „osoba fizyczna pełniąca funkcję członka zarządu w spółce prawa handlowego może być powiązana ze spółką jedynie stosunkiem organizacyjno-prawnym albo że jej funkcje w zarządzie mogą być wykonywane w złożonym układzie członkostwa w zarządzie i umowy o pracę lub stosunków cywilnoprawnych” (wyrok Sądu Najwyższego  z dnia 26 listopada 2014 r., II PK 162/13, LEX nr 1621614).

Uchwała jako podstawa wynagradzania członków zarządu

Zgodnie z art. 203 [1] KSH „Uchwała wspólników może ustalać zasady wynagradzania członków zarządu, w szczególności maksymalną wysokość wynagrodzenia, przyznawania członkom zarządu prawa do świadczeń dodatkowych lub maksymalną wartość takich świadczeń. Wynagrodzenie członków zarządu zatrudnionych na podstawie umowy o pracę lub innej umowy określa organ albo osoba powołana uchwałą zgromadzenia wspólników do zawarcia umowy z członkiem zarządu.”

Z powyższego wynika, że sam Kodeks spółek handlowych przewiduje wprost, że uchwała zgromadzenia wspólników może ustalać zarówno zasady wynagradzania jak i samą wysokość wynagrodzeń członków zarządu. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem doktryny Dyspozycyjna norma art. 2031 zd. 1 wskazuje na kompetencje wspólników w zakresie ustalania zasad wynagradzania członków zarządu, z czego nie można jednak wyciągać wniosku, iż przepis ten w jakikolwiek sposób ogranicza wspólników w prawie ustalenia stosowną uchwałą po prostu tego wynagrodzenia, a nie tylko zasad jego ustalania. Umowa spółki może zatem wprost postanawiać, że o wynagrodzeniach zarządców decyduje uchwała wspólników, bo wynika to z zasady swobody umów (art. 3531 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h.)„, tak: Rodzynkiewicz Mateusz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. VII, Opublikowano: WKP 2018.

Gdy nie ma równolegle zawartej żadnej umowy z członkiem zarządu i pełni on swoje obowiązki jedynie w oparciu o akt powołania, wówczas wypłacane z tego tytułu wynagrodzenie podlega oczywiście opodatkowaniu, ale zwolnione jest z oskładkowania. Z  mocy art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych z środków publicznych nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, z mocy art. 104 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie podlega składkom na Fundusz Pracy oraz na mocy art. 29 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy nie podlega składkom na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W takiej sytuacji nie ma obowiązku zgłoszenia takiej osoby do ubezpieczeń i odprowadzania składek, również składek zdrowotnych.

Uchwała i jednocześnie umowa o pracę

W zakresie tego modelu istnieje pewne ryzyko. Otóż, jeśli zakres obowiązków wynikający z umowy o pracę nie pokrywa się w żadnej mierze z członkostwem w zarządzie wówczas wynagrodzenie wynikające z uchwały nie będzie oskładkowane. Oskładkowane i opodatkowane będzie oczywiście wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. W przeciwnym razie, tj. gdy zakres obowiązków wynikający z członkostwa w zarządzie będzie pokrywał się z zakresem obowiązków wynikających z umowy o pracę, należy całość wynagrodzenia potraktować jako podstawę do oskładkowania. Jeśli dany członek zarządu jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na stanowisku np. prezesa zarządu, to wynagrodzenie z tytułu uczestnictwa w posiedzeniach zarządu nie może być wypłacane jako nieoskładowane na podstawie uchwały (tak: wyrok Sądu Najwyższego  z dnia 10 stycznia 2006, I UK 121/05, Opublikowano: OSNP 2006/23-24/364).

Umowa o pracę

Nie w każdej spółce będzie prawnie możliwe zawarcie umowy o pracę z członkiem zarządu. Jest to wykluczone np. w spółkach z udziałem Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego.

Gdy jednak np. w sektorze prywatnym dojdzie do zawarcia z członkiem zarządu umowy o pracę to wówczas taka osoba podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom jako pracownik. Uzyskiwane przez niego należności stanowią zaś przychody z tytułu stosunku pracy.

Umowa cywilnoprawna (umowa zlecenie, kontrakt menedżerski)

Zleceniobiorca, co do zasady, obejmowany jest obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, emerytalnym, rentowym oraz wypadkowym. Dodatkowo dobrowolnie może on przystąpić do ubezpieczenia chorobowego, gdy składki społeczne są obligatoryjne.

Obowiązek naliczania składek na ubezpieczenia społeczne (w tym składki chorobowej) z tytułu umowy zlecenia jest zawsze wtedy, gdy jest ona zawierana z własnym pracodawcą lub jeżeli jest ona wykonywana na rzecz podmiotu, z którym osoba przyjmująca zlecenie pozostaje w stosunku pracy.

O treści samych umów z członkami zarządu i innych aspektach tej tematyki pisałam tutaj oraz tutaj.